Zasiłek macierzyński po ustaniu zatrudnienia: Ile wynosi?

Utrata pracy w okresie ciąży lub tuż po urodzeniu dziecka to trudna sytuacja dla każdej kobiety. Na szczęście polskie prawo przewiduje możliwość otrzymania zasiłku macierzyńskiego po ustaniu zatrudnienia. W tym artykule wyjaśnimy, komu przysługuje to świadczenie, jakie warunki trzeba spełnić, by je otrzymać oraz ile wynosi zasiłek macierzyński po zakończeniu umowy o pracę w 2024 roku.

Komu przysługuje zasiłek macierzyński po ustaniu zatrudnienia?

Podstawowym warunkiem otrzymania zasiłku macierzyńskiego jest urodzenie dziecka w okresie ubezpieczenia chorobowego lub w okresie urlopu wychowawczego [1]. Jednak istnieją również sytuacje, w których kobieta może otrzymać to świadczenie po ustaniu zatrudnienia.

Zasiłek macierzyński po ustaniu zatrudnienia przysługuje w następujących przypadkach:

• Gdy kobieta urodziła dziecko w ostatnim dniu zatrudnienia (np. gdy umowa o pracę na czas określony została przedłużona do dnia porodu na podstawie art. 177 § 3 Kodeksu pracy)
• Gdy ubezpieczenie chorobowe ustało w okresie ciąży z powodu śmierci pracodawcy
• Gdy ubezpieczenie chorobowe ustało w okresie ciąży z powodu ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy
• Gdy ubezpieczenie chorobowe ustało w okresie ciąży z naruszeniem przepisów prawa, co zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu

Warto podkreślić, że zasiłek macierzyński nie przysługuje, jeśli poród nastąpił po ustaniu ubezpieczenia chorobowego w związku z:

• Zakończeniem lub zawieszeniem prowadzenia własnej działalności pozarolniczej
• Upływem okresu, na jaki została zawarta umowa zlecenia
• Zakończeniem się okresowej umowy o pracę, która nie podlegała przedłużeniu do dnia porodu
• Rozwiązaniem umowy o pracę na wniosek pracownicy

Ile wynosi zasiłek macierzyński po ustaniu zatrudnienia w 2024 roku?

Wysokość zasiłku macierzyńskiego po ustaniu zatrudnienia zależy od kilku czynników, w tym od wybranego wariantu wypłaty oraz podstawy wymiaru zasiłku.

Podstawa wymiaru zasiłku macierzyńskiego

Podstawę wymiaru zasiłku macierzyńskiego po ustaniu zatrudnienia stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie z ostatnich 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym nastąpił poród [3]. Kwota ta jest pomniejszana o 13,71% (składki na ubezpieczenia społeczne).

Wysokość zasiłku macierzyńskiego zależy od wcześniejszych zarobków

Warianty wypłaty zasiłku macierzyńskiego

Kobieta może wybrać jeden z dwóch wariantów wypłaty zasiłku macierzyńskiego po ustaniu zatrudnienia:

Aby skorzystać z wariantu 2, należy złożyć wniosek o zasiłek macierzyński za cały okres (urlop macierzyński i rodzicielski) w ciągu 21 dni od porodu [4].

Łączny okres pobierania zasiłku macierzyńskiego

Łączny okres pobierania zasiłku macierzyńskiego po ustaniu zatrudnienia zależy od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie:

• 52 tygodnie (364 dni) – w przypadku urodzenia jednego dziecka
• 65 tygodni (455 dni) – w przypadku urodzenia dwojga dzieci
• 67 tygodni (469 dni) – w przypadku urodzenia trojga dzieci
• 69 tygodni (483 dni) – w przypadku urodzenia czworga dzieci
• 71 tygodni (497 dni) – w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci

Jak otrzymać zasiłek macierzyński po wygaśnięciu umowy?

Aby otrzymać zasiłek macierzyński po ustaniu zatrudnienia, należy złożyć odpowiedni wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Procedura różni się nieco w zależności od sytuacji.

Wniosek o zasiłek macierzyński po ustaniu zatrudnienia

Wniosek o zasiłek macierzyński po ustaniu zatrudnienia składa bezpośrednio ubezpieczona matka dziecka do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania oddziału ZUS [5]. Do wniosku należy dołączyć następujące dokumenty:

Wniosek o zasiłek macierzyński należy złożyć do właściwego oddziału ZUS

• Odpis skrócony aktu urodzenia dziecka lub jego kopię potwierdzoną za zgodność z oryginałem
• Kopię wniosku o udzielenie odpowiednich urlopów potwierdzoną za zgodność z oryginałem
• Kopię oświadczenia o braku zamiaru korzystania z urlopu rodzicielskiego przez drugiego z rodziców
• Informację o stawce procentowej wypłacanego zasiłku macierzyńskiego (o ile nie zawarto jej w zaświadczeniu płatnika składek)

W przypadku, gdy umowa o pracę została przedłużona do dnia porodu, zasiłek macierzyński za jeden dzień może wypłacić pracodawca, a za pozostały okres – ZUS. Jednak w praktyce często całość zasiłku wypłaca ZUS [6].

Kto wypłaca macierzyński po ustaniu zatrudnienia: ZUS czy urząd pracy?

Wiele kobiet zastanawia się, czy zasiłek macierzyński po ustaniu zatrudnienia wypłaca ZUS czy urząd pracy. Odpowiedź jest jednoznaczna: zasiłek macierzyński po ustaniu zatrudnienia wypłaca wyłącznie Zakład Ubezpieczeń Społecznych [7].

Zasiłek macierzyński po ustaniu zatrudnienia wypłaca wyłącznie ZUS

Urząd pracy nie zajmuje się wypłatą zasiłków macierzyńskich. Jego rola ogranicza się do rejestracji osób bezrobotnych i wypłaty zasiłków dla bezrobotnych. Warto jednak pamiętać, że osoba pobierająca zasiłek macierzyński nie może jednocześnie pobierać zasiłku dla bezrobotnych [8].

Ubezpieczenie na macierzyńskim po ustaniu zatrudnienia

Osoba pobierająca zasiłek macierzyński po ustaniu zatrudnienia jest objęta ubezpieczeniem zdrowotnym, co oznacza, że ma prawo do korzystania z publicznej opieki zdrowotnej [9]. ZUS opłaca za nią składkę na ubezpieczenie zdrowotne.

Ponadto, okres pobierania zasiłku macierzyńskiego po ustaniu zatrudnienia jest wliczany do stażu pracy, co ma znaczenie przy ustalaniu prawa do emerytury i jej wysokości [10].

Szczególne przypadki zasiłku macierzyńskiego po zakończeniu umowy

Istnieją pewne szczególne sytuacje związane z zasiłkiem macierzyńskim po ustaniu zatrudnienia, które warto omówić.

Zasiłek macierzyński po ustaniu zatrudnienia z powodu likwidacji pracodawcy

Jeśli zakład pracy znajduje się w likwidacji, pracownica w ciąży po ustaniu zatrudnienia może ubiegać się w ZUS o zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego [11]. Po urodzeniu dziecka przysługuje jej zasiłek macierzyński w pełnym wymiarze.

W przypadku likwidacji pracodawcy kobieta w ciąży ma prawo do specjalnego zasiłku

Warto podkreślić, że umowa o pracę może zostać rozwiązana z pracownicą w ciąży za wypowiedzeniem wyłącznie w sytuacji ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy [12]. W takiej sytuacji, jeśli nie ma możliwości zapewnienia jej innego zatrudnienia, przysługuje jej zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego (100% podstawy wymiaru).

Zasiłek macierzyński a przyjęcie dziecka na wychowanie

Zasiłek macierzyński przysługuje również osobom, które przyjęły dziecko na wychowanie. W przypadku ustania zatrudnienia, zasady są podobne jak przy urodzeniu dziecka [13].

Zasiłek macierzyński przysługuje w przypadku przyjęcia na wychowanie:

• Dziecka w wieku do 7 lat
• Dziecka w wieku do 10 lat, jeśli ma ono odroczony obowiązek szkolny
• Dziecka jako rodzina zastępcza (z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej)

Okres wypłaty zasiłku macierzyńskiego w przypadku przyjęcia dziecka na wychowanie zależy od liczby przyjętych dzieci i jest analogiczny jak w przypadku urodzenia dziecka [14].

Podsumowanie: Zasiłek macierzyński i rodzicielski po ustaniu zatrudnienia

Zasiłek macierzyński po ustaniu zatrudnienia to ważne świadczenie dla kobiet, które utraciły pracę w okresie ciąży lub tuż po urodzeniu dziecka. Przysługuje on w ściśle określonych przypadkach, głównie gdy ubezpieczenie chorobowe ustało z przyczyn niezależnych od kobiety.

Wysokość zasiłku macierzyńskiego po ustaniu zatrudnienia zależy od wcześniejszych zarobków i wybranego wariantu wypłaty. Można otrzymać albo 100% podstawy wymiaru za okres urlopu macierzyńskiego i 60% za urlop rodzicielski, albo 81,5% przez cały okres.

Aby otrzymać zasiłek macierzyński po ustaniu zatrudnienia, należy złożyć odpowiedni wniosek do ZUS wraz z wymaganymi dokumentami. Płatnikiem zasiłku jest wyłącznie Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Warto pamiętać, że okres pobierania zasiłku macierzyńskiego po ustaniu zatrudnienia jest wliczany do stażu pracy i jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym, co zapewnia dostęp do publicznej opieki zdrowotnej.