Jak zrobić brykiet z gałęzi – praktyczny poradnik dla każdego

Zastanawiasz się, co zrobić z gałęziami po przycinaniu drzew i krzewów w swoim ogrodzie? Brykiet z gałęzi to ekologiczne i ekonomiczne rozwiązanie, które pozwala zamienić ogrodowe odpady w wartościowe paliwo. Proces produkcji domowego brykietu jest prostszy niż myślisz i nie wymaga specjalistycznego sprzętu. W tym poradniku dowiesz się, jak krok po kroku przygotować własny brykiet z gałęzi, który doskonale sprawdzi się jako opał do kominka, pieca czy grilla.

Jak zrobić brykiet z gałęzi: przygotowanie surowca i niezbędne narzędzia

Pierwszym krokiem w produkcji brykietu z gałęzi jest odpowiednie przygotowanie surowca. Nie każda gałąź nadaje się do brykietowania – kluczowy jest właściwy wybór materiału. Najlepiej sprawdzają się gałęzie drzew liściastych, takich jak dąb, buk czy brzoza. Mają one zwartą strukturę i wyższą wartość opałową niż gałęzie drzew iglastych, które zawierają dużo żywicy. Gałęzie powinny być suche, czyste i pozbawione liści, igieł oraz kory.

Optymalna średnica gałęzi to 2-5 cm. Zbyt cienkie gałązki są trudne do rozdrobnienia, a zbyt grube wymagają więcej pracy. Przed rozpoczęciem procesu brykietowania, gałęzie należy pociąć na kawałki o długości 10-20 cm, co ułatwi ich późniejsze rozdrabnianie i suszenie.

Do produkcji brykietu z gałęzi potrzebujesz kilku podstawowych narzędzi:

• Siekiera, sekator lub piła do przycięcia gałęzi
• Rozdrabniacz do gałęzi (opcjonalnie, można zastąpić ręcznym rozdrabnianiem)
• Wiadro lub pojemnik do moczenia rozdrobnionego materiału
• Prasa do brykietu (może być ręczna, hydrauliczna lub własnej konstrukcji)
• Miejsce do suszenia gotowych brykietów (kratka, paleta)

Jeśli nie posiadasz specjalistycznego sprzętu, możesz wykonać prostą prasę do brykietu samodzielnie. Wystarczy metalowa rura o średnicy około 10 cm, tłok dopasowany do średnicy rury oraz mechanizm dociskowy. Taka domowa konstrukcja pozwoli na produkcję brykietu bez dużych nakładów finansowych.

Wilgotność surowca ma kluczowe znaczenie dla jakości brykietu. Zbyt mokre gałęzie nie dadzą się dobrze sprasować, a zbyt suche mogą się kruszyć. Optymalna wilgotność to około 10-15%. Jeśli gałęzie są świeżo ścięte, warto pozostawić je na kilka tygodni w przewiewnym miejscu, aby naturalnie wyschły przed przystąpieniem do dalszych etapów produkcji.

Jak zrobić brykiet z gałęzi krok po kroku – instrukcja praktyczna

Proces produkcji brykietu z gałęzi składa się z kilku kluczowych etapów. Poniżej przedstawiam szczegółową instrukcję, która pomoże ci przejść przez cały proces od początku do końca.

Krok 1: Zbieranie i selekcja gałęzi

Rozpocznij od zebrania odpowiednich gałęzi. Wybieraj te, które są suche, zdrowe i pozbawione pleśni. Unikaj gałęzi z liśćmi, igłami i korą, ponieważ te elementy mogą utrudniać proces prasowania i powodować nadmierne dymienie podczas spalania. Jeśli masz do wyboru różne gatunki drzew, preferuj drewno liściaste ze względu na jego lepsze właściwości opałowe.

Staranna selekcja gałęzi to podstawa udanego brykietu

Krok 2: Przygotowanie i rozdrabnianie gałęzi

Przytnij gałęzie na kawałki o długości 10-20 cm, co ułatwi ich dalsze rozdrabnianie. Następnie rozdrobnij je na mniejsze fragmenty. Możesz użyć do tego rozdrabniacza do gałęzi, siekiery lub nawet solidnych sekatorów. Im drobniejsze kawałki uzyskasz, tym łatwiej będzie je później sprasować. Optymalny rozmiar to fragmenty o długości 2-3 cm.

Rozdrobnienie gałęzi na drobne kawałki ułatwia prasowanie

Krok 3: Suszenie rozdrobnionego materiału

Rozdrobnione gałęzie rozłóż cienką warstwą w suchym, przewiewnym miejscu. Regularnie je przewracaj, aby zapewnić równomierne suszenie. Proces ten może trwać od kilku dni do kilku tygodni, w zależności od początkowej wilgotności materiału i warunków atmosferycznych. Optymalny poziom wilgotności to 10-15%. Możesz sprawdzić, czy materiał jest wystarczająco suchy, ściskając go w dłoni – powinien być lekko wilgotny, ale nie moczyć rąk.

Krok 4: Przygotowanie masy do brykietowania

Jeśli rozdrobnione gałęzie są zbyt suche i nie chcą się dobrze formować, możesz dodać naturalne spoiwo. Sprawdzi się skrobia ziemniaczana, mąka lub nawet rozdrobniony papier. Spoiwo rozmieszaj z niewielką ilością wody do konsystencji gęstej papki, a następnie dokładnie wymieszaj z rozdrobnionym drewnem. Masa powinna być wilgotna, ale nie mokra – po ściśnięciu w dłoni nie powinna ociekać wodą.

Dodanie naturalnego spoiwa zwiększa trwałość brykietu

Krok 5: Prasowanie brykietu

Przygotowaną masę umieść w prasie do brykietu. Jeśli korzystasz z domowej konstrukcji, napełnij rurę materiałem i mocno dociśnij tłokiem. Ważne, aby wywrzeć duży nacisk – im mocniej sprasowany brykiet, tym lepiej będzie się palił i dłużej utrzyma formę. Wyciskaj nadmiar wody przez otwory w prasie. Gotowy brykiet powinien być zwarty i trzymać kształt po wyjęciu z formy.

Mocne sprasowanie materiału to klucz do uzyskania trwałego brykietu

Krok 6: Suszenie gotowych brykietów

Świeżo sprasowane brykiety ułóż na kratce lub palecie w przewiewnym, zadaszonym miejscu. Unikaj bezpośredniego nasłonecznienia, które może powodować zbyt szybkie wysychanie i pękanie brykietów. Proces suszenia może trwać od kilku dni do kilku tygodni, w zależności od wilgotności początkowej i warunków atmosferycznych. Brykiety są gotowe do użycia, gdy stają się twarde i lekkie.

Jak zrobić brykiet z gałęzi i zapewnić mu wysoką kaloryczność

Kaloryczność brykietu z gałęzi zależy od wielu czynników, w tym od rodzaju użytego drewna, wilgotności oraz stopnia sprasowania. Aby uzyskać brykiet o wysokiej wartości opałowej, warto zastosować kilka sprawdzonych metod i trików.

Gęstość i rodzaj drewna wpływają na kaloryczność brykietu

Wybór odpowiedniego drewna

Różne gatunki drzew mają różną wartość opałową. Najwyższą kalorycznością charakteryzują się twarde drewna liściaste, takie jak dąb (około 18 MJ/kg), buk (około 17 MJ/kg) czy grab (około 17,5 MJ/kg). Nieco niższą wartość opałową mają drewna miękkie, jak brzoza (około 16 MJ/kg) czy topola (około 15 MJ/kg). Drewna iglaste, choć łatwo dostępne, mają niższą kaloryczność i zawierają dużo żywicy, która może zanieczyszczać komin.

Jeśli masz dostęp do różnych gatunków drzew, możesz przygotować mieszankę, która połączy zalety różnych rodzajów drewna. Na przykład, dodanie niewielkiej ilości drewna iglastego do dominującej części liściastej może ułatwić rozpalanie dzięki zawartej w iglaków żywicy.

Optymalna wilgotność

Wilgotność ma ogromny wpływ na kaloryczność brykietu. Zbyt wilgotne drewno będzie miało niższą wartość opałową, ponieważ część energii zostanie zużyta na odparowanie wody. Z drugiej strony, zbyt suche drewno może być trudne do sprasowania. Optymalny poziom wilgotności dla produkcji brykietu to 10-15%.

Aby sprawdzić wilgotność drewna bez specjalistycznych narzędzi, możesz przeprowadzić prosty test: weź garść rozdrobnionego materiału i ściśnij go mocno w dłoni. Jeśli formuje się w zwartą bryłkę, która nie rozpada się natychmiast po otwarciu dłoni, ale też nie wydziela wody, wilgotność jest prawdopodobnie odpowiednia.

Sprawdzanie wilgotności materiału – kluczowy element produkcji brykietu

Dodatki zwiększające kaloryczność

Możesz zwiększyć wartość opałową brykietu, dodając do masy różne naturalne dodatki. Dobrze sprawdzają się:

• Trociny z twardego drewna – zwiększają gęstość i kaloryczność
• Łupiny orzechów – mają wysoką wartość opałową
• Pestki owoców (np. wiśni, śliwek) – palą się długo i intensywnie
• Szyszki sosnowe – zawierają dużo żywicy, która ułatwia rozpalanie

Pamiętaj jednak, aby nie dodawać materiałów zawierających substancje szkodliwe, takie jak drewno impregnowane, malowane czy lakierowane. Takie dodatki mogą uwalniać toksyczne związki podczas spalania.

Technika prasowania

Sposób prasowania ma ogromny wpływ na gęstość brykietu, a tym samym na jego kaloryczność. Im mocniej sprasowany brykiet, tym wyższa jego wartość opałowa. Warto więc zainwestować w solidną prasę lub poświęcić więcej czasu na dokładne sprasowanie materiału.

Technika warstwowego prasowania może dodatkowo zwiększyć gęstość brykietu. Polega ona na stopniowym dodawaniu materiału do prasy i dociskaniu każdej warstwy przed dodaniem kolejnej. Dzięki temu uzyskasz bardziej zwarty brykiet, który będzie się palił dłużej i równomierniej.

Warstwowe prasowanie zwiększa gęstość i kaloryczność brykietu

Jak zrobić brykiet z gałęzi – porady dotyczące suszenia i przechowywania

Odpowiednie suszenie i przechowywanie brykietu z gałęzi ma kluczowe znaczenie dla jego jakości i wartości opałowej. Nawet najlepiej wykonany brykiet może stracić swoje właściwości, jeśli będzie niewłaściwie suszony lub przechowywany w nieodpowiednich warunkach.

Efektywne suszenie brykietu

Po sprasowaniu brykiety zawierają jeszcze sporo wilgoci, którą należy usunąć przed ich użyciem. Proces suszenia powinien przebiegać stopniowo, aby uniknąć pękania i kruszenia się brykietów.

Prawidłowe suszenie na drewnianej kratce zapewnia cyrkulację powietrza

Najlepszym miejscem do suszenia brykietów jest zadaszona, przewiewna przestrzeń, chroniona przed deszczem i bezpośrednim nasłonecznieniem. Możesz wykorzystać do tego celu:

• Drewniane kratki lub palety – zapewniają cyrkulację powietrza ze wszystkich stron
• Siatki zawieszone na wysokości – idealne rozwiązanie przy ograniczonej przestrzeni
• Specjalne suszarki – dla bardziej zaawansowanej produkcji

Brykiety układaj tak, aby powietrze mogło swobodnie cyrkulować między nimi. Nie układaj ich w stosy ani nie przyspieszaj suszenia przy użyciu grzejników czy dmuchaw – może to prowadzić do nierównomiernego wysychania i pękania brykietów.

Czas suszenia zależy od wielu czynników, w tym od wilgotności początkowej, wielkości brykietów oraz warunków atmosferycznych. Zazwyczaj trwa od 7 do 14 dni. Brykiety są gotowe do użycia, gdy stają się twarde, lekkie i wydają charakterystyczny, głuchy dźwięk przy uderzeniu.

Prawidłowe przechowywanie brykietu

Po wysuszeniu brykiety należy przechowywać w odpowiednich warunkach, aby nie chłonęły wilgoci z otoczenia. Wilgoć jest największym wrogiem brykietu – obniża jego wartość opałową i może prowadzić do rozwoju pleśni.

Przechowywanie brykietu na paletach chroni przed wilgocią z podłoża

Idealne miejsce do przechowywania brykietu powinno być:

• Suche – z dala od źródeł wilgoci
• Zadaszone – chronione przed deszczem i śniegiem
• Przewiewne – z dobrą cyrkulacją powietrza
• Zabezpieczone przed gryzoniami i owadami

Brykiety możesz przechowywać luzem, układając je na paletach lub w skrzyniach z odstępami umożliwiającymi cyrkulację powietrza. Możesz też pakować je w papierowe worki lub kartonowe pudełka, które „oddychają” i nie powodują kondensacji wilgoci. Unikaj szczelnie zamkniętych pojemników plastikowych, które mogą prowadzić do gromadzenia się wilgoci.

Jeśli planujesz długotrwałe przechowywanie brykietu, warto regularnie sprawdzać jego stan. Przy pierwszych oznakach zawilgocenia (zmiana koloru, zapach stęchlizny) należy przenieść brykiety w bardziej suche miejsce i pozwolić im przeschnąć.

Transport brykietu

Jeśli potrzebujesz przetransportować brykiet, pamiętaj o kilku zasadach, które pomogą zachować jego jakość:

• Używaj oddychających opakowań, takich jak worki papierowe lub jutowe
• Unikaj transportu w deszczowe dni
• Zabezpiecz brykiet przed wstrząsami, które mogą powodować kruszenie
• Po transporcie pozwól brykietom „odpocząć” przed użyciem, aby dostosowały się do nowych warunków

Prawidłowo wysuszony i przechowywany brykiet jest gotowy do użycia

Jak zrobić brykiet z gałęzi przy użyciu domowej prasy – konstrukcja i zastosowanie

Jednym z największych wyzwań w produkcji brykietu z gałęzi jest dostęp do odpowiedniej prasy. Profesjonalne brykieciarki są kosztowne, ale na szczęście możliwe jest skonstruowanie prostej i skutecznej prasy domowym sposobem. Taka konstrukcja pozwoli ci produkować brykiet bez dużych nakładów finansowych.

Prosta prasa do brykietu wykonana z metalowej rury i tłoka

Materiały potrzebne do budowy domowej prasy

Do skonstruowania prostej prasy do brykietu będziesz potrzebować następujących materiałów:

• Metalowa rura o średnicy 10-15 cm i długości około 30-40 cm
• Metalowy pręt lub drewniany kij o średnicy nieco mniejszej niż średnica rury (na tłok)
• Metalowa płytka o średnicy równej wewnętrznej średnicy rury (do zamocowania na końcu tłoka)
• Wiertarka z wiertłem do metalu
• Śruby, nakrętki i podkładki
• Kawałek grubej deski jako podstawa
• Opcjonalnie: mechanizm dźwigniowy dla zwiększenia siły nacisku

Konstrukcja domowej prasy krok po kroku

Oto jak możesz zbudować prostą prasę do brykietu:

1. Przygotuj rurę: Wyczyść ją dokładnie i wywierć w niej kilkanaście małych otworów (o średnicy 3-5 mm) rozmieszczonych równomiernie na całej długości. Otwory te będą służyć do odprowadzania nadmiaru wody podczas prasowania.
2. Przygotuj tłok: Przymocuj metalową płytkę do końca pręta lub drewnianego kija za pomocą śrub. Płytka powinna być nieco mniejsza niż wewnętrzna średnica rury, aby mogła swobodnie się w niej poruszać, ale na tyle duża, aby skutecznie prasować materiał.
3. Przygotuj podstawę: Przymocuj rurę do kawałka grubej deski, która będzie służyć jako stabilna podstawa. Możesz to zrobić za pomocą metalowych obejm lub śrub.
4. Opcjonalnie – dodaj mechanizm dźwigniowy: Dla zwiększenia siły nacisku możesz skonstruować prosty mechanizm dźwigniowy. Wystarczy zamocować tłok do dłuższego drążka, który będzie działał jak dźwignia.

Schemat konstrukcji domowej prasy do brykietu

Jak używać domowej prasy do brykietu

Gdy twoja prasa jest już gotowa, możesz przystąpić do produkcji brykietu. Oto jak prawidłowo korzystać z domowej prasy:

1. Przygotuj masę do brykietowania zgodnie z wcześniejszymi wskazówkami.
2. Umieść rurę w pozycji pionowej na stabilnej powierzchni.
3. Wsyp przygotowaną masę do rury, wypełniając ją do około 3/4 wysokości.
4. Włóż tłok do rury i zacznij powoli dociskać masę. Możesz użyć młotka, aby delikatnie uderzać w tłok, zwiększając nacisk.
5. Kontynuuj dociskanie, aż z otworów w rurze przestanie wyciekać woda.
6. Wypchnij gotowy brykiet z rury, używając tłoka.
7. Umieść świeżo sprasowany brykiet na kratce do suszenia.

Proces ten powtarzaj, aż wykorzystasz całą przygotowaną masę. Z czasem nabierzesz wprawy i będziesz w stanie produkować brykiety szybciej i efektywniej.

Prawidłowe użycie domowej prasy do produkcji brykietu

Wskazówki dotyczące użytkowania domowej prasy

Aby uzyskać najlepsze rezultaty przy korzystaniu z domowej prasy, warto pamiętać o kilku praktycznych wskazówkach:

• Regularnie czyść prasę, aby uniknąć zatykania się otworów odwadniających.
• Smaruj wnętrze rury niewielką ilością oleju roślinnego, aby ułatwić wysuwanie gotowego brykietu.
• Eksperymentuj z ilością materiału wsypywanego do prasy – zbyt duża ilość utrudni prasowanie, a zbyt mała da cienkie, łamliwe brykiety.
• Jeśli brykiety rozpadają się po wyjęciu z prasy, masa może być zbyt sucha – dodaj więcej spoiwa lub wody.
• Jeśli brykiety są zbyt miękkie i nie trzymają formy, masa może być zbyt mokra – dodaj więcej suchego materiału.

Jak zrobić brykiet z gałęzi o wysokiej wydajności – porównanie z innymi paliwami

Brykiet z gałęzi to nie tylko sposób na zagospodarowanie odpadów ogrodowych, ale także wartościowe paliwo, które może konkurować z tradycyjnymi źródłami energii. Warto porównać jego wydajność z innymi paliwami, aby lepiej zrozumieć jego potencjał i ograniczenia.

Porównanie wartości opałowej różnych rodzajów paliw

Wartość opałowa brykietu z gałęzi

Wartość opałowa (kaloryczność) brykietu z gałęzi zależy od wielu czynników, w tym od rodzaju użytego drewna, wilgotności oraz stopnia sprasowania. Przeciętnie, dobrze wykonany brykiet z gałęzi drzew liściastych może osiągnąć wartość opałową w zakresie 16-19 MJ/kg. Dla porównania:

Jak widać, domowy brykiet z gałęzi ma wartość opałową porównywalną z komercyjnymi brykietami i pelletem, a nawet wyższą niż tradycyjne drewno opałowe. Choć nie dorównuje węglowi pod względem kaloryczności, jest znacznie bardziej ekologiczny i może być produkowany praktycznie bez kosztów.

Efektywność spalania brykietu z gałęzi

Efektywność spalania to nie tylko wartość opałowa, ale także inne czynniki, takie jak czas spalania, ilość popiołu czy emisja zanieczyszczeń. Pod tymi względami brykiet z gałęzi również wypada korzystnie:

• Czas spalania – dobrze sprasowany brykiet pali się dłużej niż luźne drewno o tej samej masie, co oznacza rzadsze dokładanie do pieca.
• Ilość popiołu – brykiet z gałęzi pozostawia stosunkowo niewielką ilość popiołu (1-3% masy), który dodatkowo można wykorzystać jako naturalny nawóz.
• Emisja zanieczyszczeń – przy odpowiedniej wilgotności brykiet pali się czysto, emitując mniej dymu i szkodliwych substancji niż mokre drewno czy węgiel.
• Temperatura spalania – brykiet osiąga wyższą temperaturę spalania niż luźne drewno, co przekłada się na lepszą efektywność grzewczą.

Brykiet z gałęzi zapewnia czyste i efektywne spalanie

Ekonomiczne aspekty produkcji brykietu z gałęzi

Jedną z największych zalet domowej produkcji brykietu z gałęzi jest jej ekonomiczny aspekt. Przy założeniu, że masz dostęp do darmowego surowca (gałęzie z własnego ogrodu lub okolicznych terenów zielonych), jedyny koszt to twój czas i ewentualnie inwestycja w prostą prasę.

Dla porównania, ceny komercyjnych paliw w Polsce (stan na 2023 rok) kształtują się następująco:

• Brykiet komercyjny: 1,5-2,5 zł/kg
• Drewno opałowe: 300-500 zł/m³ (ok. 0,7-1,2 zł/kg)
• Pellet drzewny: 1,8-2,8 zł/kg
• Węgiel kamienny: 1,5-2,5 zł/kg

Przyjmując, że przeciętne gospodarstwo domowe zużywa w sezonie grzewczym około 3-5 ton paliwa, oszczędności wynikające z produkcji własnego brykietu mogą sięgać kilku tysięcy złotych rocznie.

Praktyczne zastosowania brykietu z gałęzi

Brykiet z gałęzi może być wykorzystywany w różnych urządzeniach grzewczych:

• Kominki – brykiet daje przyjemny, równomierny żar i ładny płomień
• Piece na drewno – brykiet doskonale sprawdza się jako paliwo do tradycyjnych pieców
• Kotły centralnego ogrzewania – niektóre modele kotłów na biomasę mogą być zasilane brykietem
• Grille i ogniska – brykiet to czyste i wygodne paliwo do grillowania i ognisk

Warto pamiętać, że brykiet z gałęzi najlepiej sprawdza się w urządzeniach z ręcznym załadunkiem paliwa. Nie nadaje się do automatycznych podajników, które są zaprojektowane do pracy z pelletem o standardowych wymiarach.

Jak zrobić brykiet z gałęzi – podsumowanie i najważniejsze wskazówki

Produkcja brykietu z gałęzi to doskonały sposób na zagospodarowanie odpadów ogrodowych i uzyskanie taniego, ekologicznego paliwa. Proces ten, choć wymaga pewnego nakładu pracy i cierpliwości, jest stosunkowo prosty i dostępny dla każdego, kto ma dostęp do gałęzi i podstawowych narzędzi.

Własnoręcznie wykonany brykiet z gałęzi to satysfakcja i oszczędność

Podsumowując najważniejsze aspekty produkcji brykietu z gałęzi:

Kluczowe etapy procesu

1. Wybór i przygotowanie surowca – najlepsze są suche gałęzie drzew liściastych o średnicy 2-5 cm
2. Rozdrabnianie – im drobniejsze kawałki, tym łatwiej będzie je sprasować
3. Suszenie materiału – optymalna wilgotność to 10-15%
4. Przygotowanie masy – ewentualne dodanie spoiwa dla lepszej spójności
5. Prasowanie – formowanie zwartych brykietów przy użyciu prasy
6. Suszenie brykietów – powolne suszenie w przewiewnym, zadaszonym miejscu
7. Przechowywanie – w suchym miejscu, z dala od wilgoci

Najważniejsze wskazówki

• Zwracaj uwagę na wilgotność materiału – to kluczowy czynnik wpływający na jakość brykietu
• Eksperymentuj z różnymi gatunkami drewna i dodatkami, aby znaleźć optymalną mieszankę
• Inwestycja w dobrą prasę (nawet domowej konstrukcji) znacząco ułatwi proces i poprawi jakość brykietu
• Nie spiesz się z suszeniem – powolne, naturalne suszenie daje najlepsze rezultaty
• Przechowuj brykiety w odpowiednich warunkach, aby nie traciły swoich właściwości
• Pamiętaj, że pierwsze próby mogą nie być idealne – z czasem nabierzesz doświadczenia i wypracujesz własną metodę

Produkcja brykietu z gałęzi to nie tylko sposób na oszczędność i ekologiczne wykorzystanie odpadów, ale także satysfakcjonujące hobby, które pozwala na większą niezależność energetyczną. Własnoręcznie wykonany brykiet ma tę dodatkową wartość, że dokładnie wiesz, z czego jest zrobiony i możesz być pewien jego jakości.

Zachęcam do eksperymentowania i dzielenia się swoimi doświadczeniami z innymi entuzjastami domowej produkcji brykietu. Każdy ogród, każde drzewo i każda pora roku przynoszą nieco inne gałęzie, co daje nieograniczone możliwości doskonalenia swojego ekologicznego paliwa.

Źródła:

[1] https://www.stylman.pl/jak-zrobic-brykiet-z-galezi/

[2] https://rubyfires.pl/jak-sie-robi-brykiet-drzewny-proste-kroki-do-wlasnej-produkcji

[3] https://www.budoexpert.com.pl/jak-zrobic-brykiet-z-galezi/